تبلیغات
لایف کلیکلایف کلیک حریم یار - از دیدگاه امام خمینی (ره): مبانی حج ابراهیمی

پدیدآورنده: محمّد محمدی ری شهری،

* . متن سخنرانى نماینده ولى فقیه و سرپرست حجاج، حجةالاسلام والمسلمین محمدى رى شهرى در مورخه 31/2/1370 در كنار مرقد مطهر امام خمینى«ره».

محمّد محمدى رى شهرى بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ «وَ اِذْ قالَ اِبْراهیمُ رَبِ اجْعَلْ هذا بَلَداً امِناً وَاجْنُبْنى وَ بَنِىَّ اَنْ نَعْبُدَ الْاَصْنامَ».

1 حج امسال، نخستین حجى است كه زائران ایرانى، پس از امام راحل، بنیانگذار حج ابراهیمى در ایران اسلامى، به خواست خدا برگزار خواهند كرد و این كنگره عظیم، نخستین كنگره حج در كنار مرقد مطهر امام امت - رضوان اللَّه تعالى علیه - است.

قطعاً روح مطهّر آن بزرگوار در انتظار است كه ملاحظه كند: مراسم باشكوه حج امسال چگونه برگزار مى شود؟ به این مناسبت و با عنایت به اینكه رهبر معظم انقلاب، حضرت آیةاللَّه خامنه اى مدظله العالى تأكید دارند كه تمام رهنمودهاى رهبر راحل، با همه امكانات به اجرا درآید، تصمیم گرفتم در این محفل منوّر و مقدّس كه عمده كارگزاران حج - اعم از روحانیون و پزشكان و مدیران كاروانها و همه خدمتگزاران حجاج ایرانى - حضور دارند، موضوع سخن خود را «مبانى حج ابراهیمى از دیدگاه امام خمینى» قرار دهم.

مكرر در سخنرانیها و مصاحبه ها كه در رابطه با حج انجام مى شود، بر حج ابراهیمى تكیه و تأكید مى شود ولى كمتر بطور دقیق، حد و مرز و مبانى آن بررسى شده كه بالأخره «حج ابراهیمى چیست؟» و «تفاوت آن با حجّ غیرابراهیمى كدام است؟» بنابراین چقدر مناسب و زیبا است این كنگره عظیم حج كه در كنار مزار مطهّر امام عزیز - كه هر چه این ملّت دارد و هر چه انقلاب اسلامى براى این ملت به ارمغان آورده، در پرتو بركت این وجود مطهّر است - برگزار مى شود موضوع صحبتمان این مسأله مهم باشد.

البته این بحث مفصل و گسترده اى است كه تصور نمى كنم بتوانم در این جلسه آن را به پایان برسانم، ولى امیدوارم در مناسبتهاى دیگرى بطور مستوفى پیرامون آن صحبت كنم.

حج ابراهیمى چیست؟ حج ابراهیمى همان حج واقعى است كه خداوند تبارك و تعالى تشریع كرد و به ابراهیم خلیل - ع - دستور داد كه «وَ اَذّنِ فِى الناسِ بالحجّ».

و در عصر رسول اللَّه - ص - این حج توسط پیامبر اسلام تجدید حیات یافت.

ولى با كمال تأسف، پس از رسول اللَّه، با گذشت مدت كوتاهى از رحلت آن بزرگوار، حج ابراهیمى

به بوته فراموشى سپرده شد و مسلمانان صدر اسلام نتوانستند آن را در جامعه اسلامى تداوم دهند، تا اینكه پس از چهارده قرن، سلاله پاك و مطهّر ابراهیم - ع - و محمد - ص - در جامعه ما ایرانیان خاطره پرشكوه آن حج را تجدید نمود و ما از خداوند تبارك و تعالى مى خواهیم كه به ما توفیق دهد كه حج را آنطور كه امام عزیز ترسیم كرده است برگزار كنیم و خداى نخواسته، مانند مسلمانان صدر اسلام، پس از اماممان خاطره پرشكوه آن را به فراموشى نسپاریم.

در كلمات امام عزیز از حج واقعى، گاه تعبیر به «حج ابراهیمى» شده و گاه تعبیر به «حج ابراهیمى - محمدى - ص - »، در مقابل حج غیرابراهیمى كه مناسبترین نام در این مقطع از تاریخ اسلام كه بتواند نمایانگر واقعیت حج غیرابراهیمى باشد، نام «حج آمریكایى» است كه طرفداران اسلام آمریكایى این گونه حج را ترویج مى كنند.

این حج فقط صورتى از مناسك و اعمال حج را دارد.

معنا و محتواى حج با این صورت، نه تنها بى خاصیت و بى ثمر است، بلكه به دلیل اینكه در جهت اهداف شوم دشمنان اسلام و دشمنان حج ابراهیمى است، براى اسلام و جامعه اسلامى زیان آور نیز مى باشد.

از نظر امام عزیز، حج ابراهیمى با حج آمریكائى از ریشه متفاوت است، هم از نظر فلسفه و هم از نظر محتوى، هم از نظر حاجى و زائران بیت اللَّه و هم از نظر كارگزاران حج.

فلسفه حج از دیدگاه امام چیست؟ محتواى حج باید چه باشد؟ كارگزاران حج و خدمتگزاران زائرین باید چگونه بیندیشند و چگونه عمل كنند؟ و حجاج بیت اللَّه اگر بخواهند حجشان حج واقعى و حج ابراهیمى باشد، باید چگونه عمل كنند؟ بنده دیدگاه امام را از پیامها، سخنرانیها و اعلامیه هائى كه به این مناسبت داده اند مطالعه و جمع بندى كرده ام و اكنون خلاصه آن را خدمت عزیزان عرض مى كنم و توصیه من به همه زائران، خصوصاً برادران روحانى این است كه: پیامها و اعلامیه هاى امام را كه به صورت دو جلد كتاب چاپ شده، تهیّه كرده و مطالعه كنند.

فلسفه حج آمریكایى فلسفه حج آمریكائى، چیزى جز یك سفر سیاحتى و زیارتى نیست.

به فرموده امام، حج آمریكائى یك سفر تفریحى براى دیدن قبله و مدینه، و براى تكرار یك سلسله الفاظ بى معنا و انجام یك سلسله حركات بى محتوى است.

حاجى نمى داند چرا دور خانه (كعبه) مى گردد؟ نمى داند براى چه سعى بین صفا و مروه مى كند؟ نمى فهمد كه چرا احرام مى بندد و نمى داند فلسفه رمى جمرات و قربانى كردن چیست؟ اینكه «چگونه باید زیست و چطور باید مبارزه كرد و با چه كیفیت در مقابل جهان سرمایه دارى و كمونیسم ایستاد»2 هیچ ربطى به حج آمریكائى ندارد.

در دیدگاه حج آمریكائى، اینكه چگونه حقوق مسلمانان جهان و محرومان را باید از حلقوم ظالمین و چپاولگران بیرون كشید، ربطى به حج ندارد.

3 اینكه مسلمانان باید به عنوان یك نیروى برتر در جهان مطرح شوند، هیچ ربطى به حج ندارد.

4 اینكه مسلمانان باید با حكومتهاى وابسته چه كنند، هیچ ربطى به حج ندارد.

5 این تفسیر امام از حج آمریكائى است.

اینكه مسلمانان فلسطین از دست رژیم اشغالگر قدس چه مى كشند هیچ ربطى به حج آمریكائى ندارد.

اینكه الآن مهمترین مسأله جهان اسلام این است كه: زمامداران كشورهاى اسلامى درصددند با رژیم اشغالگر قدس وقیحانه ارتباط برقرار كنند و آن كنفرانس صلح كذائى را توجیه نمایند و در این روزها بالاترین فشارها روى مسلمانان فلسطین و لبنان است، اینها هیچ ربطى به حج آمریكائى ندارد.

در آفریقا و افغانستان مسلمانان و محرومان چه مى كشند، هیچ ربطى به حج ندارد و...چنین حجّى حج آمریكائى است.

فلسفه حج ابراهیمى از دیدگاه امام عزیز فلسفه حج ابراهیمى بسیار جالب و زیبا بیان شده است.

اینك چند فراز از عبارتهاى آن بزرگ مرد را در تبیین فلسفه حج ابراهیمى، براى شما عزیزان مى آورم: از دیدگاه امام: «حج تجلّى و تكرار همه صحنه هاى عشق آفرین زندگى یك انسان و یك جامعه متكامل در دنیا است».

6 جامع ترین جمله و بهترین تعبیرى است كه در فلسفه حج ابراهیمى مى شود بیان كرد.

شما هر صحنه اى از صحنه هاى عشق آفرین را كه بخواهید ترسیم كنید، جلوه گاهش حج است.

جلوه گاه «جهاد»، «ایثار»، «از خودگذشتگى»، «شجاعت»، «شهامت»، «وحدت»، «ذكر»، «ارتباط با خدا»، «لقاءاللَّه» و.

از دیدگاه امام حج براى نزدیك شدن و اتصال انسان به صاحب خانه است و تنها حركات، اعمال و الفاظ نیست، حج براى این نیست كه چند سنگ و چوب را ملاحظه كنید و برگردید، حج براى این نیست كه خانه را ببینید و برگردید.

به این جمله ها و تعبیرها با عنایت و دقت بنگرید، امام مى فرماید: «فلسفه حج دیدن صاحب خانه است، خانه طریقیّت دارد، حركات و اعمالى كه آنجا انجام مى شود، باید در این جهت باشد».

از دیدگاه امام: «مناسك حج مناسك زندگى است و جامعه امت اسلامى از هر نژاد و ملتى باید ابراهیمى شود تا به خیل امت محمد - ص - پیوند خورده و یكى گردد و یَد واحده شود».

7 حج تنظیم و تمرین و تشكل زندگى توحیدى است.

از دیدگاه امام: «حج، كانون معارف الهى است كه از آن، محتواى سیاست اسلام را در تمام زوایاى زندگى باید جستجو نمود».

سیاست اسلام را در همه ابعاد مى شود از حج درآورد.

این سخن امام است و حرف من نیست.

شبیه این فرمایش امام، جمله رهبر عزیز انقلاب - تداوم بخش بحقّ راه امام - است كه در حكم خود به بنده فرمودند: «فریضه حجّ بیت اللَّه از جمله تكالیف نادرى است كه در آن ابعاد متعدد و متنوع مربوط به زندگى فردى و سلوك جمعى به شكلى باشكوه و داراى تأثیر عمیق در تن و جان و اندیشه و نیز در منش و روش آدمى گنجانده شده و درست گزاردن آن مى تواند او را به توفیقات بزرگى در همه عرصه هاى مادى و معنوى نائل سازد».

امام عزیز یكى از فلسفه هاى بزرگ حج را بُعد سیاسى آن مى داند و مى فرماید: «اهمیت بعد سیاسى حج كمتر از بعد عبادى آن نیست.

بعد سیاسى علاوه بر سیاستش، خودش عبادت است».

8 فلسفه حج باید پاسخگوى فریادهاى مظلومانه فلسطین، آفریقا و افغانستان، و بلكه پاسخگوى همه مظلومان و مستضعفان جهان باشد.

حج «قیام» است: «جَعَلَ اللَّهُ الكَعبةَ البیتَ الْحَرامَ قیاماً لِلنّاس».

9 «بیتى است كه براى قیام تأسیس شده است، آنهم قیام «ناس»، «للناس».

پس باید براى همین مقصد بزرگ، در آن اجتماع نمود و منافع ناس را در همین مواقف شریف باید تعیین نمود».

10 ارزیابى و دیدگاه امام از حج، این است.

منافع مردم این نیست كه بروند آنجا مهر و تسبیح بیاورند، كالاهاى آمریكائى خریدارى كنند، كه امام تحریم كرده است.

امام عزیز پیرامون آیه كریمه: «لیشهدوا منافع لهم» كه قرآن در آن فلسفه حج را تبیین مى كند، اینگونه توضیح مى دهد: «چه نفعى بالاتر و والاتر از آنكه دست جباران جهان و ستمگران عالم از سلطه بر كشورهاى مظلوم، كوتاه شود و مخازن عظیم كشورها براى مردم خودِ آن كشورها باشد».

11 آرى این بالاترین نفع است.

زائران بیت اللَّه باید این آیه را فلسفه حج بدانند.

امام همچنین پیرامون آیه «وَطَهِّر بَیْتِىَ لِطّائِفینَ وَالقائمین»12 مى فرماید: مقصود تنها پاك كردن از نجاسات ظاهرى نیست.

بیت خدا نه تنها باید از نجاسات ظاهرى پاك و طاهر شود كه از آلودگى و پلیدیهاى معنوى كه براى جامعه از هر چیزى زیان آورتر و خطرناكتر است، نیز تطهیر گردد.

حج ابراهیمى آن حجى است كه در جهت پاكسازى خانه خدا از نجاسات ظاهرى و باطنى باشد.

امام مى فرماید: «مراد تطهیر از همه ارجاس است كه بالاترین آنها «شرك» مى باشد و در صدر آیه كریمه بیان شده است».

13 «وَاِذْبَوّأنا لاِبراهیمَ مَكانَ الْبَیْتِ اَنْ لا تُشْرِكْ بى شَیئاً وَ طَهّرِ بَیْتِىَ».

از دیدگاه امام، حج براى «ایجاد تفاهم و تحكیم وحدت اسلامى» است: «یكى از مهمات فلسفه حج، ایجاد تفاهم و تحكیم برادرى بین مسلمین است و بر دانشمندان و معممّین، لازم است مسائل اساسى و سیاسى و اجتماعى را با دیگر برادران دینى در میان بگذارند و در رفع آن طرحهائى تهیه كنند تا آنان در برگشت به كشورهاى خود، آنها را تحت نظر علما و ارباب نظر قرار دهند».

و بالاخره از نظر امام: «حج، بسان قرآن است كه همه از آن بهره مند مى شوند ولى اندیشمندان و غوّاصان و درد آشنایان امّت اسلامى، اگر دل به دریاى معارف آن بزنند و از نزدیك شدن و فرو رفتن در احكام و سیاستهاى اجتماعى آن نترسند از صدف این دریا گوهرهاى هدایت و رشد و حكمت و آزادگى را بیشتر صید خواهند نمود و از زلال حكمت و معرفت آن تا ابد سیراب خواهند شد».

14 صلى اللَّه على روحك و بدنك یا امام، آیا مى شود زیباتر، جامعتر و دقیقتر از این، در باره فلسفه حج سخن گفت؟ امام اضافه مى كنند: «ولى چه باید كرد؟ و این غم بزرگ را كجا باید برد؟ كه حج بسان قرآن مهجور گردیده است».

«حج بى روح و بى تحرك و قیام، حج بى برائت، حج بى وحدت و حجى كه از آن هدم كفر و شرك برنیاید حج نیست».

عزیزان! شما مى توانید این غم را از روح مطهّر امام پاك كنید.

امام از میان ما رفت ولى رسالت او بر دوش تك تك ما سنگینى مى كند.

امام باقر - ع - جد بزرگوار امام امّت، همه این حرفها را در یك جمله خلاصه كرده و در آن روزگار خفقان و سلطه حكومتهاى جائر بر جهان اسلام، فرمود: «اِنّما اُمِرَ الناسُ اَنْ یأتوا هذِهِ الأحجارَ فَیَطُوفُوا بِها ثُمّ یأتونا فَیُخْبِرُونا بِولایَتِهم و یَعْرِضُوا عَلینا نصرهم».

15 «به مردم دستور داده شد كه بیایند این سنگها را ببینند و دور آنها بگردند، براى اینكه در كنارش نزد ما - رهبر معصوم جهان اسلام - بیایند و خود را عرضه كنند، كمك خود را به ما اعلام كنند، و ما را در جریان مخالفت خود با بتهاى جاندار حاكم بر جامعه اسلامى بگذارند».

امام باقر - ع - تعبیر به «احجار» مى كند؛ یعنى حجى كه فلسفه نداشته باشد، حجى كه همراه با فلسفه حج ابراهیمى نباشد زیارت سنگ است.

امام امّت فرمود: «در این مقطع زمانى، تكلیف الهى حجاج است كه اگر مطلبى از گویندگان شنیدند كه بوى ایجاد اختلاف بین صفوف مسلمانان را مى دهد، انكار كنند و برائت از كفار و سردمداران آن را از وظایف خود در مواقف كریمه بدانند، تا حج آنها، حج ابراهیمى (ابوالأنبیا) و حج محمدى - ص - باشد، والا، «ما اكثَر الضجیجُ و اَقلَّ الحجیج» در باره آنان صادق است».

16 این بخشى از مسائل پیرامون فلسفه حج و مبانى حج ابراهیمى از دیدگاه امام است.

محتواى حج هم همینطور است.

براساس این فلسفه و این مبنا، محتوا فرق مى كند، زائران، خدمتگزاران و كارگزارانش هم فرق مى كند.

جمله اى در رابطه با محتواى حج عرض مى كنم و سخنم را پایان مى دهم.

محتواى حج ابراهیمى از تَلْبِیه گرفته تا رَمْى جَمَرات با حج غیرابراهیمى متفاوت است.

از دیدگاه امام، تمام اعمال، حركات و سكنات حج، محتواى خاص، زنده، آموزنده و حركت آفرین خودش را دارد و زائر وقتى مى گوید: «لبیّكَ اللَّهُمَّ لَبَّیْك، لَبَّیْكَ لا شَریكَ لك لبیك،.

» زمانى صادقانه و حقیقى است كه گوینده لبّیك، نداى حق را به گوش جان بشنود و به دعوت «اللَّه» تعالى پاسخ مثبت دهد.

مسأله، مسأله حضور در محضر است.

لبیك را كسى مى تواند بگوید كه احساس حضور كند، شما هیچوقت در داخل اتاق دربسته كه كسى نیست و مخاطبى حضور ندارد، نمى گوئید «بله»!.

بله، به كسى مى گوئید كه حضور دارد و شما را صدا مى زند، صدا و دعوت او را بصورت شهود مى بینید و مى شنوید: مسأله، مسأله حضور در محضر است و مشاهده جمال محبوب، گوئى كه گوینده در این محضر از خود بى خود شده است.

خدایا! آیا مى شود براى یك لحظه هم كه شده معناى حقیقى حج را و معناى حقیقى احرام را و مفهوم لبیك را درك كنیم؟ امام عزیز بگونه اى تصویر مى كند كه گوئى گوینده لبّیك در محضر خدا از خود بى خود شده و در جوار او، دعوت را تكرار مى كند و به دنبالش سلب شریك، به معناى مطلق آن مى نماید؛ یعنى خدایا من مطلقاً براى تو شریك قائل نیستم، من هوسم را، هوایم را فداى تو مى كنم، من دست از طاغوتها و طاغوتچه ها برداشته ام، فقط به تو پاسخ مثبت مى دهم؛ همانطور كه امام صادق - ع - در آن حدیث منسوب به آن حضرت فرمود: «وَ اَحْرِم عَن كلّ شَى ء یَمْنَعُكَ مِن ذِكِر اللَّهِ وَ یَحْجُبُكَ عَن طاعَتِهِ».

«موقعى كه مى خواهى احرام ببندى، احرام از غیر خدا ببند.

» «كلّما شَغَلك عَنِ اللَّهِ هُوَ صَنَمُك».

«هر چه براى تو دلبستگى ایجاد كرده بت تو است».

هر چه كه تو را از یاد خدا غافل و از محضر او دور مى كند.

میان تو و طاعت خدا حجاب مى شود و...از همه آنها احرام ببند، همه آنها را بر خودت حرام كن، موقعى كه لبیك مى گوئى: «وَ لبِ 17، صادقة، خالصة ذاكیة لِلّه - عزّو جلّ - فى دَعوَتِك متمَسِّكاً بالعروة الوثقى»، در حالى كه به عروةالوثقاى ولایت چسبیدى - كه همان تعیین كننده سیاسى اصلى حج است - خالصانه و صادقانه، به خدا لبیك بگو.

و بگو خدایا! من آمده ام به تو «لبیك» و به غیر تو «نه» بگویم.

خدایا! آنطور كه اولیایت حج را مى فهمند و از آن بهره مى گیرند، ما را از حج بهره مند بگردان.

خدایا! به ما توفیق ده كه حج را آنگونه كه امام عزیز كه در محضرش هستیم و روح مطهرش ناظر ما و محیط به ما است و طریقه این حج را ترسیم كرده است، به جا آوریم.

خدایا! انقلاب ما را به انقلاب جهانى امام زمان - عجّ - متصل و رهبر عزیز انقلاب حضرت آیةاللَّه خامنه اى را مؤید و منصور بگردان.

السلام علیكم و رحمة اللَّه و بركاته

1 - «یادآور وقتى را كه ابراهیم عرض كرد: پروردگارا! این شهر مكّه را مكان و محل امن قرار ده، من و فرزندانم را از پرستش بتان دور دار».

- ابرهیم: 35 - 2 - پیام استقامت ص 7 .

3 - «به حج چه كه حقوق مسلمانان و محرومان را از ظالمین باید ستاند».

(پیام استقامت ص 7) 4 - «به حج چه كه مسلمانان باید به عنوان یك نیروى بزرگ و قدرت سوّم جهان، خودنمایى كنند؟!» (پیام استقامت ص 7) 5 - «به حج چه كه مسلمانان را علیه حكومتهاى وابسته بشوراند».

(پیام استقامت ص 7) 6 - پیام استقامت ص 8 .

7 - همان.

8 - صحیفه نور، ج 18 ، ص 67 .

9 - مائده: 97 .

10 - صحیفه نور، ج 19 ، ص 43 .

11 - صحیفه نور، ج 19 ، ص 43 .

12 - حج: 26 .

13 - صحیفه نور، ج 18 ، ص 87 .

14 - پیام استقامت، ص 8 .

15 - بحارالانوار، ج 96 ، ص 374 .

(ط .

بیروت) 16 - صحیفه نور، ج 19 ، ص 46 .

17 - بمعنى اجابةٍ .

http://www.tebyan.net/index.aspx?PID=19667&BOOKID=81629&PageSize=1&LANGUAGE=1&PageIndex=0&Keyword=+%d8%ad%d8%ac



نگارش در تاریخ دوشنبه 18 مرداد 1389 توسط مهدی خادمی | نظرات ()
درباره وبلاگ
آخرین مطالب
جستجو
آرشیو مطالب
نویسندگان
پیوند ها
ابر برچسب ها
قبور همسران رسول خدا مهم‏ترین دفن شدگان بقیع امام حسن مجتبی (ع) امام سجاد (ع) امام م خانه خدا بررسی مناسک و آداب اخلاقی و رسوم اجتماعی حج حج تمتع احرام بستن حاجی شدن چه آسان حاجی ماندن قبور دختران رسول خدا(ص مکه آثار اسلامی مکه و مدینه/رسول جعفریان اگر عازم خانه خدا هستید نجوی در غربت بقیع مزار بی‌نشان دختر برترین آفریده خداوند؛ حضرت ام‌البنین؛‌ تو هستی و قبر فاطمه بنت اسد دیدگاه رهبری درباره حج زیارت بقیع یا تماشای بهشت روی زمین حاجی ماندن مانند مسلمان واقعی زندگی کردن مناسک حج سیره و عمل آنان را در زندگی فردی و احتماعی تحقق بخشیدن حجاج بیت الله الحرام بقیع الغرقد یا جنت البقیع مدفون شدگان بقیع بین الحرمین مدفن ام‌العباس فریضه حج قبر ابراهیم عرفات حاجی ماندن یعنی همراه محبت به ائمه روش بقیع و حضرت صاحب‌الامر (عج نگاه‌های حسرت‌بار عمره بقیع درگذر تاریخ اهتمام پیامبر (ص) به قبرستان بقیع حاجی ماندن یعنی فاطمه گونه شدن و علی وار زندگی کردن مادر علی بن ابی‌طالب (ع) فرزند خردسال رسول خدا (ص قبر چهار امام معصوم (ع) پشت دیوارهای بقیع وحدت قبر عباس بن عبدالمطلب عموی پیامبر
پیوند های روزانه
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :


تحلیل آمار سایت و وبلاگ